Sáng thứ hai đến lớp, ai cũng bàng hoàng khi nhìn thấy mặt Kazuki và nghe cậu ấy kể chuyện bị tấn công giữa ban ngày. Lúc đó là gần 12 giờ trưa chủ nhật, Kazuki đang ở gần sân vận động Aloha phía Tây Oahu thì có mấy gã đàn ông tiến đến gần. Một trong số đó đấm thẳng vào mặt Kazuki rồi cướp chiếc máy ảnh cậu ấy đeo trên người, sau đó còn lục soát lấy đi chiếc ví với thẻ tín dụng và một ít tiền lẻ bên trong. Đáng sợ nhất là thời điểm đó trên đường vẫn có vài người qua lại, và một người đã báo cảnh sát khi những kẻ tấn công tẩu thoát. Kazuki sau đó được đưa đến bệnh viện kiểm tra và may là vết thương không nghiêm trọng.
Trong lớp, Kazuki là người ít nói nhất và cũng hầu như không bao giờ tham gia vào các hoạt động tập thể. Mỗi khi cả lớp cùng nhau đi tham quan thực tế, cậu ấy cũng thường đi trước hoặc thụt lại đằng sau để giữ khoảng cách với mọi người. Ngay cả lần cùng nhóm tôi đi Akihabara làm bài tập, Kazuki cũng mang theo cuốn sách nhỏ và đứng tách ra một góc để đọc khi những người khác đứng chờ vào Maid Café. Ban đầu các thành viên khác trong lớp cũng tìm cách kéo Kazuki vào cuộc, song dần nhận ra cậu ấy muốn được ở một mình nên quyết định tôn trọng sở thích cá nhân. Ở Honolulu tôi đã gặp Kazuki đi lang thang ít nhất một lần, và dù ở cùng nhà với Shin nhưng dịp cuối tuần cậu ấy cũng toàn “đơn thương độc mã” khám phá Hawaii theo cách của mình.
Sau vụ tấn công, cả lớp ngồi lại để chia sẻ những suy nghĩ khác nhau, nhưng dường như ấn tượng về một quần đảo “Aloha” hiếu khách đã giảm sút ít nhiều. Một số người tỏ ra lo lắng, nhất là Arum, cô gái theo đạo Hồi đã bị một người đàn ông say rượu đe dọa ngay ngày đầu đến Oahu. Một số người rút ra bài học là không thể đi lại một mình, vì dù Hawaii có “đa sắc tộc” thế nào, thì chúng tôi vẫn cứ là người lạ và yếu thế nếu không có ai thân quen bên cạnh. Nhiều người liên hệ đến dự án mà chúng tôi phải làm trong học phần này, đó là vấn đề người vô gia cư ở Hawaii.
Từ nhiều năm qua, người vô gia cư ở Hawaii, tập trung nhiều nhất tại các bãi biển đông du khách quanh Waikiki thuộc Honolulu, đã được đặt vào tình trạng “khủng hoảng”. Cứ 100.000 người ở Hawaii thì có tới 486 người vô gia cư, tỷ lệ cao nhất trên toàn nước Mỹ. Giá nhà đất tăng cao liên tục do nhu cầu mở rộng dịch vụ du lịch khiến cho người thu nhập thấp và trung bình không thể mua hoặc thuê nhà, nhất là người Hawaii bản địa và dân di cư mới. Thời tiết mát mẻ (như mùa thu những ngày xưa cũ ở Hà Nội) quanh năm cũng khiến Hawaii trở thành “thiên đường” cho người vô gia cư trong đất liền của Mỹ, thay vì nguy cơ có thể chết cóng trên đường phố New York hay Pennsylvania giữa mùa đông thì họ kéo nhau đến Oahu để dựng lều ngủ vô tư ngay trên vỉa hè lộng gió. Hàng ngày muốn tắm rửa thì vào ngay các nhà vệ sinh công cộng, cơm ăn đã có các tổ chức từ thiện mang cho, bảo sao họ không muốn vào ở trong các khu nhà xã hội do chính quyền cung cấp vốn xa trung tâm và bị ràng buộc đủ các nội quy. Nhiều người chỉ trích hội đồng thành phố đã không tìm được biện pháp nào hữu hiệu để giải quyết vấn đề này; song trái lại, phần lớn người địa phương cũng chán ghét với số người vô gia cư lười lao động và vô kỷ luật, nên các vụ phạm pháp thường được kết nối lập tức đến nhóm “dân cư phụ” này.
Khi đến Waikiki, tôi cũng đã gặp khá nhiều người vô gia cư đứng rải rác trên các con đường chính quanh bãi biển. Phần lớn trong số họ là thanh niên, trông thần thái lơ mơ như “ngáo đá” và cầm tấm bìa carton cáu bẩn trên tay: “Cho tôi vài đô lẻ hoặc bia”. Hồi đến New York tôi cũng từng gặp một thanh niên ngồi gục đầu trên phố với tấm bìa ghi nguệch ngoạc: “Hôm nay là sinh nhật lần thứ 30 của tôi, hãy cho tôi thứ gì đó để ăn”. Ngày hôm sau, tôi vẫn gặp anh ta ở đó trong bộ dạng y nguyên như vậy, và đoán rằng đó là một kẻ vô gia cư “mãi mãi tuổi 30”. Faye và một vài người khác khi được hỏi về vấn nạn này, đã khẳng định bang có xây nhà cho họ, nhưng nhiều người không muốn đến ở hoặc ở một thời gian là bỏ. Bỗng dưng tâm thế “đến Hawaii để chung tay giải quyết cuộc khủng hoảng nhà ở” của chúng tôi xẹp xuống đến mấy phần.
Trước khi tôi đi Nhật, Hà Nội đã trải qua mùa đông cực lạnh. Nhóm tình nguyện mà tôi khởi xướng bàn nhau làm chương trình tặng quà hỗ trợ người vô gia cư, người lao động tự do ngoại tỉnh trú ngụ qua ngày ở vỉa hè. Đón trước đợt không khí lạnh mà dự báo nhiệt độ xuống dưới 10 độ C, đêm hôm đó cả nhóm xách áo xách chăn lặn lội khắp các ngả đường, đến hai giờ sáng mới về. Vài ngày sau thì thấy mạng xã hội đăng bài viết “Hà Nội tràn ngập người vô gia cư giả”, ngủ ngày cày đêm để chờ các nhóm từ thiện đến quà cáp động viên. Nản không để đâu cho hết.
No Comment