Sáng thứ hai lên lớp, tôi kể với Yuka việc mình đi ngắm núi Phú Sĩ. Câu chuyện đang vui, tôi nhắc tới khu rừng tự sát Aokigahara dưới chân núi, nơi được coi là “thánh địa” của những người chán đời với tỷ lệ tự tử chỉ đứng sau cầu Cổng Vàng ở California, Mỹ và giọng Yuka bỗng chùng hẳn xuống. Sợ đụng chạm đến một chuyện buồn riêng tư nào đó, tôi chuyển ngay sang đề tài khác. Nhưng đến cuối buổi, Yuka chợt hỏi tôi có nghe đến hiện tượng hikikomori chưa.
“Em trai mình là một hikikomori”, Yuka bắt đầu câu chuyện. Lần đầu tiên em trai Yuka có triệu chứng bất thường là khi cậu ấy mới 13 tuổi. Khi đó, Shinya đột nhiên nói rằng mình không muốn đi học nữa và ở lì trong phòng suốt cả ngày. Mọi cuộc trò chuyện của những người khác trong gia đình đều vô ích vì Shinya không muốn giao tiếp với bất cứ ai. “Nhưng lần đó chỉ mất hơn một tháng, sau đó thằng bé tiếp tục đến trường”, Yuka kể.
Lần thứ hai kéo dài hơn, đó là khi Shinya đã lên trung học. Suốt mấy tháng, cậu ấy không ra ngoài, trừ những lúc đi vệ sinh và tắm rửa. Bố mẹ Yuka muốn đưa con trai đến bệnh viện để kiểm tra và điều trị tâm lý, nhưng không thể nào thuyết phục được cậu bước chân ra khỏi phòng. Năm học đó Shinya phải bỏ dở và đến khi phục hồi, cậu tiếp tục hoàn thành nốt chương trình phổ thông rồi thi đại học. Tưởng rằng tất cả đã ổn khi Shinya lấy bằng và học tiếp lên cao, nhưng rồi cậu không vượt qua được chướng ngại tâm lý khi gặp những khó khăn ở lớp. “Nó học ngành hóa sinh, nhưng thường làm hỏng thí nghiệm và bị bạn bè cùng lớp chế nhạo”, Yuka nói khi tôi hỏi gia đình cô có tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó không, “Thằng bé sẵn có vấn đề về tâm lý, lại thêm tác động bên ngoài nên trở thành hikikomori cũng là điều dễ hiểu”.
Câu chuyện của Yuka làm tôi muốn tìm hiểu kỹ hơn về hikikomori và đến khi tra cụm từ này trên mạng, tôi nhận được vài nghìn kết quả. Theo một cuộc điều tra năm 2016, ở Nhật có khoảng 541.000 người từ 15-39 tuổi tìm cách tự nhốt mình trong nhà và cắt đứt hoàn toàn tương tác với xã hội bên ngoài; những người đó được gọi là hikikomori. Trong số đó, những người tự nhốt mình ít nhất 7 năm chiếm tới 35%, tức là khoảng 190.000 người; số còn lại không ra ngoài ít nhất 6 tháng, nghĩa là trong tổng số thống kê trên chưa tính những người tự cô lập bản thân ít hơn 6 tháng.
Quả là một con số đáng sợ. “Đôi khi báo chí gọi họ là ‘lost generation’ – thế hệ bị lạc lối. Họ không biết mình sống vì mục đích gì, không biết phải đi về đâu, không biết đối mặt với xã hội thế nào, và quyết định nhốt mình trong 4 bức tường”, Yuka giải thích. Họ không đi học, không đi làm, không kết bạn và không lấy vợ – phần lớn hikikomori là đàn ông; họ nhốt mình trong phòng ngủ và chơi điện tử, đọc truyện tranh hoặc xem tivi, chỉ ăn uống ở mức tối thiểu như trường hợp một người hàng xóm của Yuka.
“Gọi hikikomori là một chứng bệnh cũng không đúng, vì nó là hậu quả của những chứng bệnh khác, trong đó có trầm cảm”, Yuka bổ sung thêm. Hikikomori không phải triệu chứng bẩm sinh, đa phần những người tìm cách xa lánh xã hội vì họ gặp một sang chấn nào đó về tâm lý. Điều đó không quá khó hiểu trong xã hội Nhật Bản, nơi người ta chịu quá nhiều áp lực từ nhiều phía và không có nhiều cơ hội để giải tỏa được ra. Nguy hiểm hơn là khoảng 1/3 số hikikomori có khuynh hướng tự sát. Và một trong số những địa điểm được lựa chọn là rừng Aokigahara, nơi người ta có thể “bỗng nhiên biến mất” mà không để lại dấu tích nào.
Giờ thì tôi mới hiểu nguyên nhân tại sao Capstone Project của Yuka lại hướng đến đối tượng là những đứa trẻ mắc hội chứng chậm phát triển (Development Disability) – mục tiêu bị bắt nạt ở trường và cũng là nhóm đối tượng chiếm tỷ lệ cao trong tổng số trẻ em tự sát ở Nhật. Tôi chợt nghĩ đến cậu bé chừng 12 tuổi mình gặp trên tàu điện, cậu bé trông như vừa bước ra từ những bộ phim tôi đã xem: mặc quần tây, vest đồng phục và cà vạt màu xanh đen, đi giày da, hai má trắng mịn ửng hồng lên vì lạnh. Không thể hình dung ra cảnh một ngày nào đó, cậu bé đẹp như tranh vẽ ấy cũng có thể trở thành đối tượng bị bạn bè cùng lớp cô lập, xa lánh vì một lý do nào đó rất trời ơi đất hỡi, rồi tự kết liễu cuộc đời mình để không còn phải đến trường…
No Comment