Tôi quay lại Akihabara lần thứ ba để thỏa mãn câu hỏi cứ thắc thỏm trong lòng: rốt cuộc “những kẻ nổi loạn” – một bộ phận ngày càng đông trong giới trẻ Nhật đang tìm kiếm thứ gì?
Con phố chính, được gọi là phố điện tử (hoặc phố anime) ở Akihabara bắt đầu đông đúc lúc tầm 10h sáng. Du khách nước ngoài đến đây cũng nhiều, nhưng vẫn là thiểu số nếu so với người bản địa. Hai bên đường là hai dãy cửa hàng san sát, chưa kể quán xá bên dưới tầng hầm và ở các tầng trên, kinh doanh đủ mọi sản phẩm và dịch vụ dành cho những người “sống ảo”. Cách một quãng lại có các cô gái trẻ hóa trang theo các nhân vật truyện tranh, mặt đánh phấn trắng toát như các geisha đứng chào mời khách qua đường mua vé cho một chương trình tạp kỹ hay trò chơi gì đó hoặc phát tờ rơi quảng cáo maid café, đoạn chân buộc phải để trần tím tái vì trời lạnh.
Đi dọc theo phố chừng 3 dãy nhà, tôi càng thấy tò mò hơn khi rút ra nhận định: hầu hết dịch vụ ở đây dành cho nam giới. Trên các poster được trưng ra phải đến 90% là nhân vật nữ, bất kể hoạt hình, truyện tranh hay phim ảnh, đĩa nhạc, trò chơi. “Nóng mắt” nhất là các nhân vật trong phim hoạt hình, truyện tranh người lớn, giống hệt nhau ở một số điểm là mắt to, mặt trái xoan, môi hồng, chân dài, ngực cỡ J, K mà ăn mặc cực kỳ thiếu vải và tư thế thì cực kỳ… khiêu khích được chăng đầy mặt phố. Chắc đây là nơi duy nhất trên thế giới mà người ta có thể bán ảnh nhân vật hoạt hình với giá 3.000 yên (600.000VND) một bức khổ A3, lại còn hẳn là ảnh bị xếp vào danh mục “văn hóa phẩm đồi trụy” ở Việt Nam nữa chứ. Và khách hàng thì đương nhiên là đám thanh niên, nhưng tôi cũng gặp những người đàn ông đứng tuổi dán mắt vào đó không rời đi được.
Hồi còn làm báo, tôi từng đọc được tin về Akihiko Kondo, một thanh niên ở Tokyo chi tới gần 18.000 USD để làm đám cưới với một ca sĩ ảo 16 tuổi tên là Miku. Miku là một hình ảnh ba chiều có thể chuyển động và nói chuyện nhờ một thiết bị để bàn có giá 2.800 USD. Mỗi sáng Miku đánh thức “chồng” dậy và chào trước khi anh đi làm, còn tối đến Akihiko chuyện trò với “vợ” trên máy tính cho đến khi “cô” nhắc anh đã tới giờ đi ngủ. Những người như Akihiko được gọi chung là otaku – người say mê cuồng nhiệt một thứ gì đó mà họ yêu thích. Có nhiều loại otaku, đông nhất là anime otaku, manga otaku, idol otaku và thậm chí còn có cả train otaku là những người si mê tàu điện. Anime otaku sẽ mua toàn bộ từ các đĩa DVD, truyện tranh nguyên gốc của bộ phim hoạt hình mình yêu thích, đến các hình đúc nhân vật, tranh ảnh, và bất cứ sản phẩm gì có xuất hiện nhân vật họ thần tượng. Đường dẫn từ otaku đến hikikomori khá gần, và thực tế là đã có nhiều otaku trở thành hikikomori.
Có lần Shin Arai nói với tôi rằng, nhiều người đàn ông ở Nhật bây giờ không thể hẹn hò với phụ nữ bằng xương bằng thịt, không giao tiếp được và thậm chí không có khả năng tình dục. Họ thích các nhân vật tưởng tượng hơn, vì người ảo không bao giờ phản bội, già hoặc chết đi; họ sống trong thế giới của riêng mình, độc thoại khi “nhập vai” một cảnh nào đó theo cốt truyện hoặc hóa trang như nhân vật mình yêu thích rồi múa may hò hét. Khác với hikikomori, otaku vẫn ra ngoài, nhưng để tiếp tục giết thời gian trong một quán game nào đó, để mua những sản phẩm mới nhất cho bộ sưu tập của mình, và đôi khi là để gặp một cô “hầu gái” hóa trang giống hệt, có giọng nói cũng ngọt ngào giống hệt nhân vật trên phim.
Nhìn từ góc độ kinh tế thì có thể đánh giá là ngành công nghiệp giải trí Nhật Bản đã thực sự thành công khi tạo ra những manga hay anime chinh phục người trẻ toàn cầu và đem về lợi nhuận khổng lồ. Nhưng hậu quả xã hội mà nó gây ra ngay tại Nhật thì khó có thể đong đếm được. Dân số nước này đã nằm trong nhóm già nhất thế giới với 1/3 là người trên 65 tuổi, trong khi thanh niên không chịu lấy vợ, sinh con. Nếu so sánh tác hại thì nghiện thế giới ảo và nghiện ma túy xem chừng cũng không khác nhau là mấy: chúng đều biến những cô gái, chàng trai khỏe mạnh thành zombie sống vật vờ và chất thêm gánh nặng cho cộng đồng.
Trên đường quay lại ga để bắt tàu về, tôi nhìn thấy một hàng người dài kiên nhẫn đứng chờ bên ngoài nhà hát của nhóm AKB48 nên ghé lại xem. Trong cửa hàng kế bên nhà hát, họ bán các CD, DVD và ảnh các thành viên của nhóm này. Thắc mắc về danh mục “phiếu bắt tay thần tượng”, tôi được cô bé bán hàng trả lời bập bõm là mỗi lần mua sản phẩm, người hâm mộ – các idol otaku – sẽ được tích điểm để có cơ hội chạm vào thần tượng của mình. Hóa ra vì vậy mà doanh thu của AKB48 đứng vào loại cao hàng đầu thế giới. Nghe đâu AKB48 cũng đã phát triển một nhánh ở Việt Nam.
Xã hội Nhật Bản bây giờ đã cởi mở hơn, otaku không còn bị coi là những người bệnh hoạn như ngày trước, song dù gì thì cũng vẫn khó cảm thấy họ bình thường. Có nhiều người tìm cách lý giải rằng một bộ phận thanh thiếu niên Nhật đang “nổi loạn” để thoát khỏi những truyền thống quá khắt khe và cứng nhắc. Ừ thì “nổi loạn”, nhưng nổi thế này thì hơi nguy hiểm. Những muốn tìm câu trả lời, tôi lại càng thêm mù tịt; có điều tôi cảm thấy việc mình “cắt ngân sách” mua truyện tranh của thằng con trai lên 10 là không quá tệ.
No Comment