Ở Tokyo đến ngày thứ 37, tôi mới biết cậu nhân viên dọn buồng là người Việt tên Sơn. Nhớ lại những lúc chúng tôi giáp mặt nhau, cậu ấy nói với tôi bằng tiếng Nhật còn tôi trả lời bằng tiếng Anh mà thấy buồn cười. Sơn lập tức hẹn tôi đi uống cà phê, còn tôi cũng vui vẻ nhận lời ngay vì muốn biết thêm về cuộc sống của những người xa xứ.
Vậy là cuối tuần đó, tôi hẹn gặp Sơn ở Shibuya. Thường ngày công việc của Sơn kết thúc lúc 2h chiều, mà cậu ấy cũng không làm thêm việc gì khác nên có thời gian rảnh. Chúng tôi đi lòng vòng quanh khu phố đông đúc một lát rồi tôi đề nghị tìm chỗ nào đó ngồi cho ấm và yên tĩnh vì trời bắt đầu lất phất mưa, còn lượng người đổ ra các ngả đường thì dường như lại… tăng lên.
Sơn kể mình sang Tokyo từ năm 2013 thông qua một công ty môi giới du học – việc làm. Theo hợp đồng, Sơn phải học tiếng Nhật một năm rưỡi, sau đó chuyển sang trường trung cấp nghề để học nghiệp vụ khách sạn. Điều đó có nghĩa là cậu ta khăn gói đến Tokyo khi một từ tiếng Nhật bẻ đôi không biết. Vậy mà trong mấy tháng đầu tiên, Sơn đã đi làm thuê cho một quán ăn do bạn bè giới thiệu. Chiều đi làm đến khuya mới về, sáng lên lớp cậu ta chỉ thấy buồn ngủ, không học hành được mấy, giờ giao tiếp được chủ yếu là nhờ “học vẹt”, chứ còn đọc chữ thì phần lớn là phải… đoán.
“6 năm lăn lộn ở đây, giờ em cũng chẳng có gì trong tay”, Sơn nói. Công việc dọn buồng khách sạn đem lại khoản thu nhập trung bình 200.000 yên/tháng, nhưng tiền nhà và sinh hoạt phí đã hết 3/4. Còn lại vài chục nghìn yên, mấy buổi tụ tập nhậu với anh em đồng hương là hết. Mấy anh em cùng quê Hà Tĩnh ở với nhau, mỗi Sơn và một cậu em khác có vợ ở quê, còn lại độc thân nên sau giờ làm cũng chẳng có việc gì ngoài đi chơi và bia bọt. Hình như thói quen nhậu nhẹt bê tha của đàn ông Việt bám theo họ sang tận đây vậy. Thấy tôi nhận xét, Sơn phản vệ ngay: “Người Nhật còn nhậu khiếp hơn mình chị ạ, say bò lê bò càng ra đường ấy. Chủ yếu là vì mỗi năm em về một lần, nên có bao nhiêu tiền dành dụm đều tiêu hết cả. Khoản gần 400 triệu bố mẹ bỏ ra để lo cho em đi cũng mới trả về được chừng 1/3”.
Hai năm trước, Sơn về quê lấy vợ, cưới xong là đi một lèo đến khi về lần nữa thì con gái đã 14 tháng. Cậu ta định làm thủ tục đưa vợ sang trước rồi mới đón con sau, nhưng vợ lại trượt visa. “Thế em có định về không?”, tôi hỏi. “Về làm gì hả chị, ở đây dù không ổn định nhưng cũng vẫn còn hơn về. Ở quê chẳng có việc gì mà làm, ra Hà Nội thì cũng tốn tiền thuê nhà, lương giỏi lắm được 20 triệu/tháng chẳng đủ tích cóp dài lâu. Lại còn con cái học hành, mà học hành thì bên này vẫn hơn”. “Thế nếu tìm được việc làm ổn định, thu nhập 40 triệu/tháng, em có về không?”, tôi hỏi tiếp. Sơn ngập ngừng có 2 giây rồi dứt khoát: “Em cứ ở đây thôi, được chừng nào hay chừng ấy. Thanh niên quê em bỏ làng đi hết cả rồi…”.
Hoàn cảnh của Sơn khác hẳn với Hương, cô sinh viên tôi tình cờ gặp trong quán cơm gyudon ở Shinjuku. Dù tôi là người lạ, nhưng Hương như thể tìm được nơi trút bớt bầu tâm sự phiền muộn của mình. “Một năm rưỡi rồi em không về Việt Nam. Không phải chỉ vì đi lại tốn kém đâu chị ạ, đấy chỉ là một lý do”, Hương kể, “Bố mẹ không muốn cho em về vì sợ em sẽ không chịu quay trở lại đây”. Thấy tôi tỏ vẻ ngạc nhiên, Hương nói tiếp: “Chị sang đây ngắn ngày, lại có học bổng nên thấy cuộc sống vô cùng dễ chịu, chứ bọn em thì khác. Không dám xin tiền bố mẹ để tiêu vặt vì khoản tiền học đã quá cao nên buộc phải đi làm thêm để trang trải sinh hoạt phí. Mà công việc ở quán cơm thì ngày này qua ngày khác vẫn vất vả và tẻ nhạt như thế”. Ngày nào Hương cũng làm ở quán đến tận 12h đêm, sau đó lên lớp vào 8h sáng hôm sau đến tận chiều. Quả thực, với tuổi cô bé thì đó đúng là một thời gian biểu dễ gây… trầm cảm.
Có lần tôi từng nghe truyền thông nói về ngôi chùa Nisshinkotsu ở Tokyo nơi đặt khá nhiều bài vị của du học sinh và thực tập sinh người Việt, phần lớn trong số đó chưa tới 30 tuổi. Từ năm 2012 đến nay đã có hơn 100 trường hợp người Việt trẻ qua đời tại Nhật và được gia đình gửi bài vị đến chùa; còn riêng 4 tháng đầu năm 2019 đã có 12 người tử vong – một con số thực sự đáng lưu tâm. Nguyên nhân tử vong ghi trong giấy chứng tử phần lớn là đột quỵ, còn nguyên nhân vì sao họ đột quỵ thì cơ quan chức năng sở tại không ghi rõ. Và cũng có cả một số ca tự tử.
“Hồi mới sang em cũng cảm thấy bế tắc lắm, gần như ngày nào cũng gọi điện và khóc với đứa bạn thân ở nhà”, Hương chia sẻ thêm khi thấy tôi ngồi nán lại. Chính trong khu nhà trọ Hương đang ở, có một thực tập sinh người Việt đã tự tử khi mới 24 tuổi vì không chịu được những áp lực trong công việc và cuộc sống. “Bạn ấy không nói thạo tiếng Nhật nên thường bị mắng ở công ty, lại sống một mình nên không biết tìm ai giúp đỡ, giải tỏa tâm lý”, Hương kể, “Rồi thêm sinh hoạt không điều độ, làm thêm nhiều giờ quá nên kiệt sức. Không ít người Việt mình ở đây đang sống trong tình cảnh đó, chị ạ”.
Tôi cũng không có nhiều thông tin nên không biết chính xác điều gì đang diễn ra, nhưng việc nghe cậu em Trọng than thở học hành căng thẳng quá thì có thật. Đấy là Trọng nhận học bổng với cam kết không được làm thêm bất cứ việc gì, nên dù sao cũng còn đỡ hơn, chứ như Hương hay những du học sinh phải vay nợ để có được cơ hội sang đây thì cuộc sống quả thực khó khăn. Đáng buồn thay những người trẻ tìm đường đi “thoát ly” để mong có một tương lai tốt đẹp hơn, nhưng lại kết thúc ước mơ dang dở ở xứ người. Tôi hy vọng họ cứ bay cao, bay xa cho thỏa, nhưng hãy biết yêu quý bản thân và luôn có một cơ hội nữa, để trở về.
No Comment