Đó là một buổi tối cuối thu mưa gió sập sùi, nhiệt độ ngoài trời chỉ còn 3 độ. Tôi nhìn khẩu “pháo súp” chứa 400 suất joulupuuro – cháo Giáng sinh mà lòng lo lắng, không biết liệu chúng tôi có phải mang về quá nửa. Ở Việt Nam, trừ những người vô gia cư, chắc chắn không ai ra đường vào cái thời tiết này để ăn một bát cháo miễn phí.
Vậy mà khi sự kiện bắt đầu, tôi đã đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Dưới trời mưa tầm tã, người dân vẫn xếp hàng dài, kiên nhẫn chờ đến lượt nhận một bát cháo nóng hổi có phủ đường quế từ soppatykki. Đó là sự kiện chào đón mùa Giáng sinh được tổ chức ở công viên ngoài trời trên tầng thượng một trung tâm thương mại, nên chỉ có thể đứng ăn dưới trời mưa. Vài người mang ô, mặc áo mưa, những người khác thì không. Nhiều gia đình mang theo con nhỏ, thậm chí có cả trẻ con mới vài tháng tuổi nằm trong xe đẩy được che mỗi phần đầu.
“Người Phần đã quen với thời tiết khắc nghiệt từ lúc mới được sinh ra rồi”, anh Oz vừa nhanh tay múc cháo từ chiếc soppatykki đưa cho thực khách, vừa giải thích. “Nên thời tiết có tệ tới đâu, cuộc sống vẫn tiếp diễn thôi”. Quả thực, tôi đã chứng kiến nhiều lần bọn trẻ ở trường mầm non chơi ngoài sân bùn đất dưới trời mưa tuyết âm mười mấy độ, nhưng chưa bao giờ liên kết hình ảnh đó với sisu của người Phần. Đặc tính nhẫn nại, kiên cường bền bỉ chịu đựng khó khăn hóa ra được hun đúc từ những việc thường ngày như vậy.
Tình cờ, soppatykki lại là một chứng nhân lịch sử đại diện cho khả năng thích nghi trong hoàn cảnh khó khăn đó của người Phần. Soppatykki (pháo súp), hay kenttäkeitin (bếp dã chiến) ra đời năm 1929 để phục vụ một nhu cầu rất thực tế: nấu một lượng lớn súp cho hàng trăm binh lính trong điều kiện khắc nghiệt giữa chiến trường. Những “khẩu pháo” do ngựa kéo và đun bằng củi có thể đi theo quân đội đến khắp nơi, giữ ấm lòng cho người lính nơi giao tranh khốc liệt và lạnh giá. Chúng chứng kiến tinh thần can đảm, kiên cường bất khuất của người lính khi nhiệt độ ngoài trời xuống tới -40 đô C và tuyết ngập tới ngang đùi.
Sau chiến tranh, những chiếc bếp dã chiến đó được đưa vào bảo tàng hoặc kho quân dụng, nhưng vài “đồng đội” của chúng “phục viên” và có một cuộc đời thú vị thứ hai. Các công ty phục vụ bữa ăn tập thể ngoài trời xuất hiện, sử dụng soppatykki để mang đồ ăn nóng đến khắp nơi. Soppatykki được cải tiến để dùng gas và móc vào phương tiện cơ giới, dễ dàng lên Bắc về Nam.
Có một thời gian khi Phần Lan vẫn còn nghèo, mỗi khi có ai đó xây nhà, cả làng sẽ kéo đến làm giúp không công. Cuối ngày, tất cả mọi người quây quần ăn súp nóng do chủ nhà đặt nấu. Những chiếc soppatykki chứng kiến tình làng nghĩa xóm, chứng kiến sức mạnh của một cộng đồng: mọi người cùng làm việc, cùng chia sẻ và không để ai phải xoay xở một mình.
Cuộc sống khấm khá lên, con người cũng trở nên xa cách nhau hơn. Soppatykki trở thành tâm điểm kết nối, đưa mọi người tới gần nhau. Hãy hình dung một ngày đông tuyết rơi lả tả. Một khoảng sân rộng, rừng cây trắng xóa phía sau, vài chiếc bàn gỗ, từng tốp người đứng trò chuyện trong cái lạnh cắt da cắt thịt. Ở giữa khu vực ăn uống là một chiếc bếp kim loại lớn tỏa hơi nóng, mùi súp thơm lành lan trong không khí. Mọi người xếp hàng lấy một bát thức ăn nóng, sau đó đứng tụm lại thành từng cụm cùng ăn. “Pháo súp” lại chứng kiến những người lạ chuyện trò với nhau, kể “ngày xưa có khi ông nội tôi cũng ăn súp từ chiếc bếp này”.
Quay lại với sự kiện Giáng sinh; đến cuối ngày chúng tôi chỉ còn thừa lại chừng 30 chục suất trong chiếc tykki. Và nhờ có buổi đi làm thêm hôm đó, tôi thấy sức kiên cường chịu đựng của mình tăng lên mấy bậc. Tôi cũng hiểu thêm về “tính cách Phần” ở những người mà mới nhìn qua, mới gặp qua tưởng rất vô vị lạnh lùng.

No Comment