Có những người chỉ đi lướt qua đời

1. Anh vẫn hay, rằng anh chỉ nâng cánh chim bay

Cho đến giờ, mỗi khi hình dung lại cảnh gã ngồi trước cây dương cầm trong căn phòng tranh tối tranh sáng của quán cà phê vintage, cô vẫn thấy cả một vùng mâu thuẫn bao trùm. Không phải những ngón tay mảnh mai trắng trẻo lướt trên các phím đàn mà là đôi tay mập mạp với bộ móng dài luôn cáu bẩn. Gã cũng để tóc dài chất nghệ, mái tóc bóng bết vì dầu khi chải ngược dù phiêu đến mấy cũng không lo xòa xuống. Và thay vì bộ Âu phục đen đóng thùng lạnh lùng sang chảnh, gã mặc quần ngố với chiếc áo phông đã rão, để lộ bụng bia như đàn bà có thai tám tháng.

Hồi ấy cô đề nghị gã dạy piano cho mình như một liệu pháp để vượt qua khủng hoảng. Chẳng hiểu có duyên gì trước với nhau, mà cô kể cho gã nghe chuyện đời mình chỉ trong lần gặp thứ hai; còn gã cho cô những lời khuyên như thể đã biết cô được một trăm năm. Sau này cô còn tưởng mình quơ bừa bất cứ thứ gì bám vào được để khỏi chết chìm, nhưng rõ ràng gã không phải rơm rác nổi trôi mà là mảnh ván ngay ngắn hẳn hoi. Có lần gã mang cho cô cuốn “Muôn kiếp nhân sinh” như một lời giải thích vì sao cô lại gặp gã ở cõi này. Linh hồn đang phiêu bạt của cô bỗng tìm được chỗ tựa nương.

Gã thuộc dạng “con nhà nòi”, lớn lên trong khu phố của các nhà thơ danh tiếng. Một phần lớn trong con người gã là máu “nghệ” bẩm sinh, gã làm thơ, chơi nhạc, thuộc làu các điển tích Đông Tây kim cổ. Hễ có thời gian rỗi là gã chơi đàn, quay video rồi tung lên facebook kèm theo một phụ đề dài dằng dặc viết về nguồn gốc xuất xứ bản nhạc đó, những giai thoại trong cuộc đời tác giả hay góc nhìn riêng của gã về cái đẹp trong những giai điệu thanh âm. Phần còn lại dành cho các ngành khoa học chính xác, gã thuộc hàng chuyên gia trong lĩnh vực an ninh mạng ngách tài chính ngân hàng. Gã chưa bao giờ bước chân ra khỏi biên giới Việt Nam, nhưng có thể ngồi hàng giờ phân tích về thương trường (và cả chính trường) thế giới. Chính gã là người hiệu đính cho cô cuốn sách dịch về chứng khoán khó nhằn mà một dịch giả lâu niên của công ty dịch sai toe toét.

Thường thì cô dễ bị ngợp khi nói chuyện với những người biết quá nhiều như thế, nhưng thật lạ là khi ngồi cùng với gã, cô có thể giản đơn như cây cỏ. Chẳng nghĩ ngợi gì, chẳng cần gồng mình lên để chứng tỏ mình cũng tài giỏi thông minh. Mỗi lần hẹn, gã lại đưa cô tới một quán cà phê khác nhau, quán nằm sâu trong con ngõ chật chội nơi phố cổ, quán cheo leo trên tận tầng ba một khu tập thể cũ mèm, đều mang một phong cách rất khác biệt. Đồ uống chỉ là phụ, vì gã chỉ tới đó để chơi đàn cho cô nghe, rồi hướng dẫn cô tập tành một chút, sau đó là ngồi nói chuyện. Quanh đi quẩn lại vẫn là câu chuyện tình ngắn ngủi dở dang buồn thảm của cô, dù được gã soi chiếu vào thứ ánh sáng của sự tỉnh thức phân minh mà vẫn không nguôi thổn thức.

Nếu như gã đẹp trai hay lãng tử hơn một chút, chắc chắn cô đã phải lòng gã sau vài lần gặp. Cũng may vì gã xấu, cô mới được thoải mái với mối quan hệ bạn bè (dù có đôi chút lạ lùng). Cô chẳng cần suy đoán nọ kia nếu một hôm gã bỗng nhiên gọi lúc chiều muộn để mang đến cho cô một bó thanh liễu hay một thứ hoa độc lạ nào đó (lý do chỉ là vì gã muốn mua giúp người quen bán hoa trên Quảng Bá). Thỉnh thoảng có thời gian rảnh buổi trưa, gã rủ cô đi ăn, chỉ cho cô những món ngon mà một đứa sống trên trời như cô chẳng mấy khi biết đến. Những lúc nhìn gã bóc tôm hay gỡ xương cá cho mình, cô thấy được chăm sóc kỹ hơn cả hồi mới hẹn hò với anh chồng cũ. Cô đón nhận một cách vô tư, vì cô biết gã không thích cô theo cái kiểu thông thường.

Đôi lúc cô tự hỏi, liệu gã có chăm sóc vợ chu đáo đến vậy hay không. Phần lớn đàn ông ở nhà thì được vợ nâng khăn sửa túi, ra đường bỗng vụt trở thành tôi đòi tự nguyện. Người ta thiếu thứ gì thì thèm thứ đó, cơ bản đời là thế. Nhưng cũng có thể gã là một trong vài trường hợp cá biệt, sự chu đáo ân cần với phụ nữ vốn xuất phát từ bản tính. Những lúc cao hứng, gã cho cô xem ảnh vài người phụ nữ hiện diện quanh mình, toàn các em trẻ đẹp như hoa hậu. Với ai gã cũng sâu sắc chân thành, vì gã không phải dạng vơ quàng vơ xiên bất cứ mối quan hệ dễ dãi nào. Và cũng không vì thế mà phản bội vợ, dù cuộc sống vợ chồng đã rơi vào quãng “trên tình bạn dưới tình yêu”.

Một ngày cận tết mưa phùn, gã rủ cô lên Quảng Bá chọn hoa. Hai anh em đi bộ loanh quanh gần ba cây số, chỉ nói toàn chuyện hoa lá cỏ cây mà quên đi sự tồn tại của tất cả xung quanh. Gió sông Hồng thổi lạnh se, mùi đất, mùi bùn, mùi nụ hoa mới hé quyện vào nhau thành thứ hương rất riêng của những ngày năm hết. Cô chạm tay vào những búp đào, cảm giác như đang chạm vào những khoảng ký ức không gọi thành tên. “Tết năm nay chị sẽ không phải một mình nữa đâu”, có người từng dịu dàng nói với cô như thế. Gã bước chậm bên cạnh, mặc kệ cô trôi đi với khoảng vắng của mình, đôi khi cúi xuống buộc lại dây treo một chậu cúc cho ngay ngắn. Không ai nhắc đến những chuyện ngoài kia – những bộn bề, những ràng buộc hay cả những điều không thể. Giữa chợ hoa đông nghịt, hai người giống như đang đi lạc vào một vùng trời riêng, nơi thời gian chỉ trôi vừa đủ chậm để giữ lại từng nhịp thở.

Có lần cô hỏi gã về thứ tình yêu vô điều kiện mà người ta vẫn ca ngợi là căn cơ của những mối quan hệ trường tồn, gã gạt phắt đi: “Em đừng có mà mơ mộng hão huyền. Tình cho không biếu không chẳng khác gì thứ đồ miễn phí rẻ tiền, người ta vứt xó ngay”. Cô định cãi, rồi lại thấy mình rơi vào mớ bòng bong. Dành hết cả thanh xuân để yêu duy nhất một người, rốt cuộc thì sự đổ vỡ là vì cô đã không biết đòi hỏi, hay là vì cô đòi hỏi? Rồi đến lần thứ hai cũng vẫn cứ sẵn sàng đốt cháy cả con tim mà không cần biết ngày mai ngày mốt thế nào. “Tạng em không hợp với những thứ cỏ dại phất phơ đâu, đừng có mà lãng phí cuộc đời mình”, gã nói thế khi cô kể về lời đề nghị làm FWB của một người đàn ông đã có gia đình mà cô thích từ cái nhìn đầu tiên.

Đúng là những thứ cỏ dại phất phơ ấy cũng chịu khó mọc trong khu vườn hiu quạnh của cô. Như gã nhận xét, cô không đẹp, nhưng lại có một vẻ gì đó hấp dẫn riêng. Chưa bao giờ cô không có đàn ông theo đuổi, ngay cả hồi còn chưa li dị. Trong số ấy, có người nghiêm túc, song cũng có những kẻ chỉ tạt qua cho một cuộc tình chẳng biết gọi tên gì. Dù thuộc dạng nào, cô vẫn cứ “chết ở trong lòng một ít”. Gã bảo, cỏ dại chỉ có hại, mà lại chẳng làm sao dọn cho sạch được. “Nhưng nếu em trồng mấy cây hoa hồng vào đó, thì khu vườn của em tự khắc sẽ đẹp lên. Trên đời này, đến sâu bọ cũng có sứ mệnh của nó, mỗi người đến rồi đi đều như vậy, làm xong việc tự khắc sẽ biến mất không còn dấu vết gì. Buồn hay vui vẫn tự trong tâm mình mà ra”.

Và khi hoàn thành xong sứ mệnh, gã biến mất khỏi cuộc đời cô thật. Đúng kiểu “duyên khởi, giữa đám đông tôi nhìn thấy anh; duyên tận, tôi nhìn thấy anh giữa đám đông”. Thỉnh thoảng cô vẫn thấy gã đăng facebook, nhưng sợi dây nối giữa hai bên đã chẳng còn. Song dù thế nào, đến giờ nhìn lại, cô vẫn thấy biết ơn gã vô cùng; nếu không có gã, quãng đời đó của cô hẳn sẽ thê thảm hơn rất nhiều. Cô có thể đứng dậy mà bước tiếp cũng là nhờ có gã, còn gã vẫn ở đó thôi, lại tiếp tục sứ mệnh nâng cánh chim bay mà có lẽ chẳng bao giờ so đo tính toán điều gì.

2. Vì tôi chẳng muốn em phải dính vào tình yêu ươm màu đớn đau

Khi hắn nói đã có chemistry với cô ngay từ hồi mới gặp nhau, cô vờ ngạc nhiên như thể không phải mình thích hắn cũng từ ngày đó. Đúng hơn thì cô bị thu hút bởi cái vẻ ngoài phong trần và cặp kính cận của hắn. Và đương nhiên là hắn thông minh, đương nhiên là hắn đẹp trai, những “cửa ải” mà cô chưa bao giờ qua được.

Thế mà cũng phải hơn một năm sau đó, hắn và cô mới có dịp để đến gần nhau hơn một chút. Hôm ấy tụ tập xong cùng đám bạn, hắn đưa cô cùng bọn trẻ về nhà rồi bất ngờ rủ đi dạo để thực hiện một lời hẹn từ khá lâu trước đó, “khi mưa gió sập sùi và có một cái ô đủ lớn”. Hai đứa đi bộ quanh hồ, hắn kể cho cô nghe câu chuyện “viết blog cho một người”, chuyện quan hệ nhạt nhẽo của hai vợ chồng, rồi ý định về cuộc sống nọ kia. Cô cũng kể câu chuyện rối rắm của mình về một cuộc tình ngắn ngủi, về việc cứ mãi chưa dứt được những dính chấp dây dưa. Nhưng những chuyện ấy chỉ làm nền thôi, phần quan trọng hơn là nói thẳng về việc hai bên đã thích nhau từ lâu và khả năng về một mối quan hệ FWB. Dù biết tạng mình không hợp với kiểu “tình không tên” đó, khi hắn nói tính chuyện thuê một căn hộ và dọn ra sống riêng, cô vẫn cứ hình dung thấy mình trong đó.

Cô vốn thích mưa, lại sợ nóng nên bình thường đã luôn ngóng chờ mưa mùa hạ. Thế rồi từ ngày nghe hắn nói thích mưa, cô còn ngóng nhiều hơn. Mỗi lần mưa lớn, cô lại ngồi ngẩn ra trước khoảnh vườn nhỏ xanh rì cây cối của mình, hình dung ra cảnh có thể hắn cũng đang ngồi đâu đó uống cà phê, nghe nhạc, xem mưa (và nghĩ về cô). Rồi cô mong mưa sẽ đưa hai đứa đến với nhau, như buổi tối hôm đó ấy. Có những trận mưa dài lê thê, đổ ào ào xuống mái tôn, xối vào lòng cô những câu hỏi không lời giải. Có những đêm mưa rỉ rả đến gần sáng, cô giật mình tỉnh giấc, ngỡ là tin nhắn của hắn, nhưng màn hình vẫn im lặng như mặt hồ không gợn. Có hôm mưa nửa buổi rồi tạnh và nắng hắt vào từng kẽ lá, cô lại thẫn thờ nghĩ: liệu tình cảm này cũng giống như một cơn mưa – ào đến, khiến người ta ướt sũng, rồi bất ngờ dứt ngang và để lại chút oi nồng khó chịu? Nhưng rồi lại có hôm, cô thầm cảm ơn mưa, vì ít nhất nó cũng từng mang hắn đến gần.

Bởi vì sau hôm ấy, hắn chỉ còn nhắn tin cho cô một lần về những nguyên tắc cần có cho FWB, rồi biến mất. Không hẳn là biến mất hoàn toàn, vì cô và hắn vẫn gặp nhau trong những buổi tụ tập bạn bè chung, chỉ không còn dấu vết gì của những “dự định tương lai” mơ hồ yếu ớt. Sự kiêu hãnh ngăn cô không hỏi hắn rốt cuộc chuyện đó thế nào; cách giải thích duy nhất là hắn không đủ dũng cảm để bước ra khỏi căn nhà năm tầng giữa trung tâm thành phố. Cô tìm đến những liệu pháp tinh thần khác để quên đi sự bẽ bàng, nhưng vẫn nhớ hắn cồn cào.

Cô dồn nén nỗi nhớ ấy vào trong những lá thư không bao giờ gửi. “Nhưng ngoài những ngày mưa, L có nghĩ đến em không nhỉ? L vẫn luôn nói rằng mình đang rất ổn, và không cần phải thêm thứ gì khác vào cuộc đời mình. Nên sau ngày mưa, L cũng biến mất luôn. Bỗng nhiên đối với em, L giống như Mặt trăng, nhìn xa thật đẹp, nhưng khi đặt chân lên rồi thì mới nhận ra nơi ấy không sự sống.” Ừ thì dù gì cô vẫn cứ là một kẻ lãng mạn viển vông, dù đã bị thất bại của mối tình đầu tát cho mất mặt. Cô và hắn vẫn tiếp tục lang thang như hai hành tinh tách biệt, thỉnh thoảng va vào nhau một chút chỉ để mình sứt mẻ thêm.

Rồi một buổi tối khác, cũng mưa và ẩm ướt, hắn lại một lần nữa phá vỡ sự bình yên giả tạo của đời cô. Hắn đến sau khi biết cô sắp đi xa, với lý do “không phải lúc này thì còn là bao giờ nữa”. Thêm một khuôn hình lãng mạn dưới hiên nhà, và một nụ hôn nồng nàn cháy bỏng. Hắn bảo muốn được ở bên cô những ngày cuối cùng, nhưng sẽ không phải là “một tình yêu ươm màu đớn đau” khiến cô phải đấu tranh giữa đi hay ở. Sao cũng được, cô nghĩ vậy.

Hôm ấy hắn bảo sẽ kiếm cho cô một chiếc vòng tay để “trói”, cô cười nhạt, cần gì trói, chỉ cần hắn thể hiện tình cảm thực sự của mình, chỉ cần một lời nói yêu thương, một cái siết tay tin cậy, chắc cô sẽ tình nguyện đi theo hắn đến góc bể chân trời. Đôi lúc cô thấy mình dễ dãi và ngốc ngếch, đã có tình cảm với ai thì đến chết không chừa, vẫn cứ đem hết cả con tim mình ra mà đốt. Nên khi hắn hẹn “đi đâu đó với nhau”, cô lại hình dung ra cảnh tay trong tay rong ruổi lang thang quên hết thế gian.

Để sau đó, thêm một lá thư cất vào ngăn kéo. “Giờ thì em thấy bối rối, cũng như đã từng bối rối sau lần L biến mất đầu tiên. Chẳng lẽ đối với L, tất cả mọi thứ đều phải được lên kế hoạch và kiểm soát tuyệt đối hay sao? Lẽ nào không có những phút bốc đồng, chỉ làm theo cảm xúc hay sao? Nếu còn quá nhiều thứ rào cản ngăn chúng ta đến với nhau, thì đừng bắt đầu có được không? Hãy coi như đó là một cảm xúc thoáng qua, coi em như một người trong rất nhiều người đi lướt qua đời L vậy.”

Mấy tuần cuối cùng, cô quyết định tránh xa hắn. Thực ra làm vậy là thừa, vì hắn cũng mất tích theo đúng phong cách quen thuộc, và nhờ thế mà cô thấy ổn. Thế rồi trước ngày bay, cô lại chấp nhận một buổi chia tay với nhóm bạn và gặp hắn. Tưởng phải nguội lạnh rồi, ngờ đâu trong lòng vẫn có chút cồn cào, có vẻ cái chemistry đó không hề nhẹ. Cả bọn đi xem phim, Decision to leave, tình cờ thế nào lại thật hợp với cảnh lúc bấy giờ. “Phút giây anh nói anh yêu em, tình yêu trong anh đã tan biến. Phút giây tình yêu trong anh tan biến, tình yêu trong em mới bắt đầu”. Phải chăng tình cảm của cô với hắn là như thế? “Nói vậy thôi, xao động chút thôi, chứ em không yêu L đâu. L lạnh lùng, L mighty, L kiêu ngạo, L đạp người khác dưới chân, chắc chắn không phải là lựa chọn của em rồi. Người em yêu nhất định không phải vậy, vì đó sẽ là người luôn hiện diện, là người nâng niu em hết mực, là người tử tế và chân thành.” Cô viết trong lá thư cuối cùng, rồi nhấn nút “delete” và bước đi không ngoảnh lại.

Những tháng đầu tiên ở nước ngoài, đôi khi cô vẫn hơi xúc cảm khi nghe bài hát ấy “Hàng nghìn kilomet từ đây, I am so freakin’ missing you”, rồi lại tự giễu mình. Chỉ là một lần đi lạc, va vào một người không dành cho mình, để rồi từ đó hiểu rõ hơn mình là ai và mình cần ai thôi mà.

3. Vài mảnh đời sinh ra không cho nhau, đặt cạnh nên biết đau

Cô thích anh từ thời đại học, cái thời còn đầy mộng mơ trong sáng. Hoặc không tới mức thích, mà là “rất có cảm tình” với vẻ ngoài thư sinh hiền lành và kiểu cười hồn nhiên như trẻ nhỏ của anh. Rồi chỉ dừng lại ở đó thôi, định mệnh đưa đến cho cô một người con trai khác. Sau khi tốt nghiệp, anh đi du học nước ngoài mấy năm rồi về nước lấy vợ, một tiểu thư “con nhà”. Cô cũng cưới mối tình đầu của mình và yên phận với cuộc sống gia đình.

Hóa ra định mệnh không để cho cô yên phận, mà sắp xếp cho cô gặp lại anh khi cuộc hôn nhân đã hằn những vết rạn đầu tiên. Anh vẫn vậy, thư sinh hiền lành và cười như con trẻ dù đôi mắt thảng hoặc ánh lên những nét buồn buồn. Lần đầu tiên nói chuyện với nhau mà như thể đã thân thiết từ lâu. Sau này, khi họ đã gặp nhau nhiều hơn, anh bảo “ngày đó anh thích em lắm mà không dám nói ra. Anh xuất thân tỉnh lẻ, trong khi em là nữ sinh thành phố, lại nổi tiếng toàn trường”. Cô thở dài, số phận vốn hay trêu đùa người ta như vậy.

Anh ở bên cô suốt cả mùa hè năm ấy. Hễ có thời gian rỗi là họ hẹn nhau ở quán café cổ điển nằm trong ngõ nhỏ. Anh thông minh, hiểu biết, suy nghĩ khoáng đạt như phần lớn những người du học nước ngoài về. Cô thích nghe những câu chuyện anh kể về thời thơ ấu sống ở vùng miền núi, về những ngày chật vật bữa đói bữa no ở nước ngoài, về cả những lần nghe cô hát ở trường, khiến cô nhớ lại một thời tuổi trẻ đầy khát khao nhưng êm đềm hạnh phúc của mình. Song điều làm cô thích anh hơn là sự nâng niu trân trọng của anh, thứ mà cô không còn cảm nhận được ở chồng mình từ sau ngày cưới. Anh dịu dàng trong cả cách nhìn như sợ một ánh mắt quá sắc cũng có thể làm cô đau.

Hôm đó, cô đi tác nghiệp cách thành phố 40km. Buổi chiều khi công việc đã xong xuôi, nhóm lãnh đạo địa phương nhất quyết mời cơm đám nhà báo. Cô yêu công việc của mình, chỉ ghét nhất những khi bị ép phải uống rượu trong những buổi tiếp tân như thế. Sau hai chén đầy cô đã thấy xây xẩm mặt mày, nhắn anh gọi điện để lấy cớ tránh ra ngoài. Anh gọi ngay, giọng đầy lo lắng. “Cứ ở đó nhé, để anh lên đón”. Cho đến giờ, cô vẫn không quên được cảm giác khi nhìn thấy anh bước ra khỏi xe rồi sải bước đến ôm chặt lấy cô trên triền đê lộng gió. Lúc ấy, cô không biết vì men rượu hay vì cái ôm bất ngờ của anh mà tim mình đập mạnh đến thế. Gió từ con đê thổi qua mái tóc rối bời, còn cô chỉ biết đứng yên trong vòng tay anh, nơi mà lần đầu tiên sau rất lâu, cô cảm thấy được che chở. Họ chẳng nói gì nhiều trên đường về, nhưng khi dừng xe để cô vào nhà, anh đã đặt lên má cô một nụ hôn. “Em ngủ ngon nhé”, anh nói, dịu dàng như tiếng piano ở một quán vắng đêm mưa.

Từ hôm đó, họ gần gũi nhiều hơn. Không phải cô không cảm thấy có lỗi với chồng, nhưng dù gì thì cũng đã từ lâu chồng cô không còn ôm hay nắm tay hay hôn cô nữa, trừ những khi say rượu về khuya. Có kẻ hành khất đói khát nào lại từ chối khi có người mang cơm ăn nước uống đến cho mình kia chứ? Cô đón nhận tất cả và đáp lại, biết rõ chừng mực nào họ không được vượt qua. Anh cũng vậy, không muốn làm cô khó xử nên chỉ yêu thương rất mực nhẹ nhàng.

Nhưng yêu thương dẫu là nhẹ nhàng, thì cũng đủ khiến người ta trượt dài lúc nào không biết. Mỗi lần tin nhắn anh đến, tim cô lại đập mạnh như cô gái mười tám tuổi. Mỗi lần anh bất chợt xuất hiện nơi nào đó – quán quen, đầu ngõ, hay ngoài cổng toà soạn – cô lại thấy lòng mình reo lên vui sướng. Cô bắt đầu viện lý do để ra ngoài, để gặp anh, để được sống vài giờ không phải là vợ ai, mẹ ai, mà chỉ là chính mình – một người đàn bà đang được nâng niu chăm chút như vật báu.

Cô bảo mình vẫn làm chủ, vẫn đủ tỉnh táo để không đi quá giới hạn. Nhưng chính cái “giới hạn” ấy như một đường chỉ mảnh, không biết sẽ đứt lúc nào. Càng cố thuyết phục bản thân rằng đây chỉ là một chỗ dựa tạm thời, cô càng sợ hãi khi nhận ra mình đã bắt đầu nghĩ đến anh như một phần của tương lai. Một tương lai mà lý trí bảo không được mơ, nhưng trái tim cứ ngu ngốc dệt thêm vào. Cô thấy mình đang bị cuốn đi, sâu hơn, nhanh hơn và không biết gỡ ra bằng cách nào.

Ngày cô đi công tác nước ngoài, vừa xuống sân bay đã thấy vài tin nhắn của anh, trong đó nhắc gửi ngay địa chỉ khách sạn khi check-in xong. Chồng cô chưa bao giờ làm thế, dù cô có đi xa đến mức nào, đến những nơi lộn xộn thế nào. Mấy tuần ở đó, cô thấp thỏm chờ điện thoại. Chị bạn đồng nghiệp ở cùng khách sạn nhận ra ngay khi bắt gặp cô nói chuyện với anh sau hai ngày không liên lạc. “Em cẩn thận đấy, ngoại tình trong tâm tưởng cũng là ngoại tình. Hậu quả của nó sẽ không lường hết được đâu”, chị khẽ khàng khuyên.

Rồi cuối cùng cô cũng tìm ra lối thoát. Không phải “tìm ra”, mà tự nó đến khi cần đến. Trên Facebook của một người bạn chung, cô thấy anh và vợ trong một buổi tiệc nhỏ, bụng vợ anh nhô lên rõ rệt, khoác tay chồng hạnh phúc với nụ cười rạng rỡ. Nhìn bức ảnh ấy, cô thấy mình như người đứng bên ngoài một căn nhà sáng đèn, chỉ để lặng lẽ biết rằng mình chưa bao giờ biết lối vào. Rồi thấy lòng đau nhói, cô chợt nhận ra dường như mình cũng đã từng làm như vậy với một người mà chưa bao giờ hỏi xem người ấy cảm thấy thế nào.

Cô không tra vấn gì anh, chỉ lặng lẽ bước lùi. Như người vừa tỉnh dậy sau một giấc mơ đẹp nhưng sai, cô biết mình cần trở về thực tại. Trong lòng cô là một khoảng trống âm ấm, vừa bẽ bàng, lại có chút hân hoan. Hoá ra suốt thời gian qua, cô đã tự cho phép mình sống trong một căn phòng anh cơi nới. Cô đã từng tin, từng nghĩ rằng chỉ cần tình cảm đủ lớn thì mọi rào cản đều có thể vượt qua. Nhưng giờ thì cô biết: chẳng có người đàn ông nào thực sự từ bỏ một gia đình để đi theo thứ mà họ gọi là “tình yêu đích thực” muộn màng. Và càng không ai bỏ đứa con chưa kịp sinh ra để chạy theo một người đàn bà đã có chồng, đã quá hiểu tổn thương là gì.

Ràng buộc không đáng, yêu thương dở dang. Họ không nói lời chia tay, chỉ buông nhau khẽ khàng. Anh vẫn thỉnh thoảng nhắn một dòng “Em ổn không?” nhưng cô không còn đáp lại. Cô cũng chẳng xoá liên lạc, nhưng đặt tin nhắn vào chế độ “ẩn” như một cách cất đi một ký ức đã cũ, đã xong.

4. Nếu ngày xưa em nhìn anh nhưng không mỉm cười…

Có lần, cô tưởng mình đã yêu Lenz. Đấy là lần hai đứa “chia tay”, cô ngồi trong quán café quen thuộc khóc suốt một giờ cho đến lúc đau quặn trong lòng, một nỗi đau vật lý hẳn hoi. Cô nghĩ đến những kỷ niệm hai đứa đã có với nhau và sợ hãi trước viễn cảnh sẽ không còn gặp lại. Cô thấy một sự mất mát lớn lao, lớn vô cùng, khiến cô dường như sẽ không bao giờ còn có thể vui trở lại. Thế nhưng đến khi Lenz quay trở lại, cô bỗng thấy mình dùng dằng ở ngã ba không thể gọi tên. Cô đã yêu anh chưa, hay chỉ là đang bám víu vào một niềm vui mới lạ khi cuộc sống thường ngày trở nên tẻ nhạt?

Cô gặp Lenz trong một khóa bồi dưỡng nghiệp vụ dài hạn, ngày mới bắt đầu làm báo. Lenz không có gì đặc biệt, dường như lý do để cô biết đến sự hiện diện của anh chỉ là vì anh ở trong ban tổ chức. Học viên đến từ nhiều báo khác nhau nhưng có vẻ như đều biết anh từ trước. Trong giờ giải lao, họ hay đùa nghịch, trêu chọc rồi gán ghép Lenz với một cô bé phóng viên giải trí. Một lần tình cờ ngước nhìn lên bắt gặp nét mặt bối rối đỏ bừng của anh, cô thấy ngộ ngộ. Thấy đồng nghiệp trong lớp bảo, Lenz 31 tuổi mà chưa một mối tình vắt vai.

Khi ấy cô vừa bước sang tuổi 30. Kết hôn với mối tình đầu đầy lãng mạn, nhưng rồi cuộc sống hôn nhân không giống trong tiểu thuyết, nhất là khi đứa con trai nhỏ ra đời và nhu cầu lớn dần lên. Từ một cơ quan nhà nước công việc an nhàn, cô chuyển sang làm báo để rồi bận rộn tới mức không còn thời gian chăm lo cho chính bản thân mình. Chồng cô cũng ít có mặt ở nhà hơn, sau giờ làm thì đi chơi thể thao hoặc tụ tập bia bọt cùng đồng nghiệp. Anh về nhà còn muộn hơn cô, nhiều hôm sặc hơi men rồi ôm ghì lấy cô để hôn. Sự lãng mạn dần bị giết chết lúc nào không rõ.

Cô bỗng nhiên để ý đến Lenz sau câu nói đó, có lẽ vì một chút tò mò. Anh không hề đẹp trai theo kiểu hút mắt, nhưng có một vẻ hoang dã với mái tóc để dài lòa xòa xuống cặp kính cận khiến người khác muốn khám phá thế giới nội tâm ẩn chứa bên trong. Thỉnh thoảng chạm mặt nhau ở hành lang, cô mỉm cười chào; Lenz cũng gật đầu lại, ánh mắt hơi lúng túng. Có lần khi đang lang thang quanh khu vườn bao quanh tòa biệt thự thời Pháp được dùng làm địa điểm cho khóa học, cô chợt thấy anh đứng tựa lưng vào cây xà cừ hút thuốc, nhìn cô đơn một cách lạ lùng.

Nếu hôm ấy trời không mưa, thì chắc đã không có chuyện gì xảy ra.

Hôm ấy vẫn như mọi khi, cô ra ngoài ăn trưa ở quán quen cách lớp học hơn 500m. Trời âm u nên cô cầm theo chiếc ô cho chắc, quả nhiên đến lúc về thì mưa sầm sập đổ xuống. Lenz không mang ô. Anh đứng đó, vai co lại dưới làn mưa trắng xóa, chuẩn bị châm điếu thuốc. Cô đi ngang qua, rồi lùi lại. “Đi luôn không?” Anh hơi ngạc nhiên, nhưng bước tới. Họ nép vào nhau dưới chiếc ô nhỏ. Lúc đầu, cô cố tình giữ khoảng cách, chỉ cầm hờ ô nghiêng về phía anh. Nhưng vỉa hè hẹp, mưa quật nghiêng từng cơn, thế là một cánh tay của Lenz vòng ra sau lưng cô, nhẹ nhàng nhưng chắc chắn. “Để tớ cầm đi.” Cô rùng mình khi chạm vào tay anh. Nếu biết 500m đó khiến hai người vướng víu với nhau suốt 5 năm, chắc gì anh đã đi cùng cô hôm ấy.

Mà cũng không biết được, vì mọi chuyện xảy ra trên đời đều có lý do. Sau lần ấy, cô bắt đầu thấy Lenz hiện diện nhiều hơn, dù bên ngoài vẫn giữ vẻ hững hờ. Những câu chuyện ngắn ngủi trong giờ nghỉ được kéo dài thêm chút nữa. Một tách cà phê mang đến cho cô vào buổi sáng. Một tấm giấy ghi chú để lại trên bàn: “Trình chiếu slide ở mục 3, nhớ kiểm tra font nhé.” Cô tự bảo mình: chỉ là giúp đỡ. Chỉ là đồng nghiệp. Chỉ là…

Một buổi tối sau khi xong việc ở tòa soạn, cô quay lại tòa biệt thự vì bỏ quên điện thoại hồi chiều, không ngờ lại gặp Lenz là người trực cửa. Cô đứng khựng lại vài giây, không hiểu vì bối rối hay vì không quen thấy anh như thế. “Cậu làm gì ở đây giờ này?” anh hỏi, hơi nghiêng đầu như thường lệ. “Quên điện thoại. Trong lớp, chắc ở ngăn bàn.” Anh gật đầu, tránh sang một bên nhường cô vào. Tìm thấy điện thoại xong cô đi ra. Lenz vẫn đứng đó, nhìn cô, không tỏ vẻ vội vã. “Mưa lại sắp tới rồi,” anh chỉ tay ra cửa kính. Đúng là những giọt đầu tiên đang rơi lộp độp lên ban công ngoài hiên. “Cậu có vội không?” Cô lắc đầu. “Không.” Họ ngồi ở chiếc ghế dài ở hành lang, nhìn ra cây hoàng lan mọc sát tường rào. Lenz kể mấy câu chuyện vặt về lớp học, về việc ở lại muộn để tránh những câu chuyện “lấy vợ sinh con” mà bố mẹ anh kêu ca trong mỗi bữa cơm, rồi đến việc anh đã để ý tới cô từ rất lâu trước ngày mưa đó dù biết cô đã có gia đình. Cô ngồi im, lắng nghe, thấy trong bóng tối ấy có một tiếng vọng rất gần từ chính lòng mình. Đêm đó, cô không nhớ rõ họ chia tay lúc mấy giờ, chỉ nhớ lúc bước ra khỏi tòa biệt thự, mưa đã tạnh. Lá hoàng lan ướt sũng, rũ rượi như vừa qua một trận khóc dài nhưng mùi hương nồng đậm hơn bao giờ hết. Và tim cô, không hiểu sao, thấy ấm lên – như thể vừa được ai đó đặt nhẹ một bàn tay lên nỗi cô đơn của mình.

Sau này, ký ức của cô về Lenz gắn chặt với Le Petit, một quán cà phê nhỏ xíu nằm lọt thỏm giữa hai căn nhà cổ màu vàng nhạt, mặt tiền phủ đầy dây thường xuân. Không gian bên trong chỉ đủ cho dăm chiếc bàn nhỏ và một kệ sách cũ xếp toàn những bản in mòn gáy. Họ thường ngồi ở chiếc bàn đơn cạnh cửa sổ, nơi có thể nhìn ra phố lát đá. Ngôi nhà cổ đối diện có ai đó thường chơi piano vào tầm chiều muộn. Cô không biết phải gọi những buổi gặp như vậy là gì. Không phải hẹn hò. Không có cử chỉ thân mật, không nắm tay hay nhìn nhau đắm đuối. Họ chỉ ngồi, nhấm nháp cà phê và nói với nhau những chuyện tưởng như chẳng liên quan: chiếc xe đạp Lenz từng bị mất khi học năm hai; người bạn cùng lớp cấp ba của cô từng mơ làm nhà thơ nhưng giờ đang bán bảo hiểm; hay chuyện Lenz muốn được đến Tây Tạng một lần… Chuyện gì cũng có thể nói. Nhưng tuyệt nhiên không nói về cảm xúc. Nhiều lần họ chỉ ngồi đó trong im lặng. Tiếng piano vọng sang, đều đặn như mưa rơi đều lên mái ngói. Thời gian cứ thế trôi qua.

Ngày ấy, cô thường hình dung mình là Naoko, còn Lenz là Watanabe – cứ lặng lẽ đi phía sau, không hỏi, không đòi gì cả. Cái cách Lenz hiện diện – im lặng, kiên nhẫn, nửa vời – khiến cô thấy mọi chuyện như đang trôi trong một tiểu thuyết Murakami dài bất tận. Lenz không giống ai cả. Không lãng mạn theo kiểu chủ động. Không bám lấy cô. Cũng không tỏ ra cao thượng hay đau khổ. Anh chỉ… tồn tại. Lặng lẽ như hơi thở thứ hai trong cuộc sống của cô.

Họ “chia tay” lần nữa khi cô thông báo mình có thai đứa con thứ hai với chồng, hôm đó Lenz đã khóc. Cô không níu giữ, chỉ cảm thấy một khoảng trống được mở ra, giống như ai đó vừa dọn đi sau một thời gian dài ở trọ trong lòng mình. Mãi sau này, khi Lenz đã quay trở lại bên cô lần nữa, cô mới biết anh từng lặng lẽ đi theo cô từ tòa soạn về tới cổng nhà suốt những ngày cô mang bầu mà vẫn làm ca muộn. Anh tiếp tục đi lẽo đẽo sau cô thêm hai năm nữa, thậm chí còn nhiều lần đưa cô với bọn trẻ đi chơi trong lúc chồng cô “bận trực”. Anh chấp nhận chỉ cần được ở gần cô, không cần phải có tương lai gì cả.

Đôi lúc cô thấy mình tàn nhẫn, cô chính là người tước đoạt tương lai đó của anh. Nhưng vì ích kỷ, cô cũng không muốn buông tay để Lenz đi. Ấy là lúc cô nhận ra mình không yêu anh, vì người ta không chiếm hữu khi yêu.

Hôm ấy trời trở gió. Cô đứng trước tòa biệt thự cũ, tay cầm chai rượu vang rẻ tiền mua vội ở cửa hàng tiện ích. Đèn ngoài hiên chưa bật, cô nhấn chuông. Một lát sau, Lenz mở cửa – tóc rối, áo len xộc xệch, tay cầm cốc sứ còn bốc khói. “Cậu…” anh hơi ngạc nhiên, rồi nhích người tránh lối. “Vào đi.” Cô bước vào, không nói gì. Chai rượu trên tay như một lời giải thích. Lenz không hỏi. Anh đi lấy hai chiếc ly nhỏ. Cô ngồi xuống ghế như người mất phương hướng, rót rượu, uống một hơi dài. Một lát sau, cô bật khóc: “Anh ấy ngoại tình.”

Lenz không phản ứng. Anh chỉ ngồi im, tay xoay xoay cốc rượu, ánh mắt nhìn lò sưởi giả trong góc phòng, nơi chẳng có gì ngoài một chiếc quạt sưởi cũ đang phát tiếng kêu lách tách.

“Tớ đọc được tin nhắn của họ gửi nhau, chat sex”. Cô cười nhạt. “Tớ đã nghĩ sẽ làm ầm lên, sẽ mang bọn trẻ bỏ đi, sẽ… tự do.” Lenz vẫn im lặng. Cô uống thêm một ngụm, vị cay làm nước mắt trào ra. “Nhưng tớ không làm gì cả. Tớ không bỏ đi. Vì… tớ vẫn yêu anh ấy.” Câu đó thoát ra, nhẹ như gió, nhưng khiến cả gian phòng như trầm xuống. Rượu đắng ngắt trong cổ họng. “Tớ xin lỗi. Tớ ích kỷ quá. Tớ biết mình không yêu cậu. Nếu yêu, tớ đã để cậu đi từ lâu. Người ta không chiếm hữu khi yêu… đúng không?”

Lenz bật cười khô khốc, đưa tay kéo chiếc chăn mỏng đặt lên chân cô. Vẫn ân cần như khi anh buộc dây giày cho cô, hoặc giúp cô quấn lại chiếc khăn trong ngày lộng gió. Nhưng anh không nhìn vào mắt cô nữa. Cuối cùng, anh nói khẽ, như một lời cầu nguyện muộn màng:
“Cảm ơn vì đã nói thật.” Và lần đó, Lenz đi thật, sau khi gửi cho cô tin nhắn cuối cùng. “Xin lỗi vì tớ không thể đi theo cậu nữa. Tớ nghĩ, đến đây là đủ rồi. Cậu đừng thấy có lỗi. Cảm ơn cậu vì đã cho tớ được ở cạnh, dù không với tư cách gì cả.”

Mỗi khi hoàng lan nở, cô lại nghĩ đến anh và hai câu thơ anh viết. “Hơi thở dài thiên nga than khóc. Ta làm gì cho hết cuộc đời sau?”. Dù rất nhớ, cô biết anh sẽ không bao giờ quay lại nữa.

Có những người, chỉ đi lướt bên đời.